Οργανωμένα ταξίδια – Τί σημαίνει «πακέτο» και τί «συνδεδεμένος ταξιδιωτικός διακανονισμός»;

Την 1η Ιουλίου 2018 άρχισε να ισχύει και στην Ελλάδα η ευρωπαϊκή οδηγία 2015/2302/ΕΕ για τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς. Τι ορίζεται όμως ως οργανωμένο ταξίδι και τί ως ταξιδιωτικός διακανονισμός;
Ως οργανωμένο ταξίδι νοείται ο συνδυασμός ταξιδιωτικών υπηρεσιών (κυρίως παροχής καταλύματος ή μεταφοράς ή ενοικίασης οχήματος) στο πλαίσιο του ίδιου ταξιδιού ή των ίδιων διακοπών. Ανάλογα με τον τρόπο που έχουν συνδυαστεί οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες από τον έμπορο αποτελούν είτε «πακέτο» είτε «συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς». Ανάλογα με το χαρακτηρισμό του συνδυασμού των ταξιδιωτικών υπηρεσιών διαμορφώνονται και τα δικαιώματα των ταξιδιωτών. Στην περίπτωση όμως που οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες δεν έχουν συνδυαστεί από κάποιον έμπορο πρόκειται για ανεξάρτητες ταξιδιωτικές υπηρεσίες και δεν εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Το κύριο χαρακτηριστικό ενός πακέτου είναι ότι υπάρχει τουλάχιστον ένας έμπορος (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) ο οποίος είναι υπεύθυνος ως διοργανωτής για την ορθή εκτέλεση των προσφερόμενων ταξιδιωτικών υπηρεσιών στο σύνολό τους. Έτσι η οδηγία θέτει τις προϋποθέσεις που -εφόσον συντρέχουν- οι προσφερόμενες ταξιδιωτικές υπηρεσίες αποτελούν πακέτο.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για πακέτο αν συνάπτεται ενιαία σύμβαση με τον έμπορο για ταξιδιωτικές υπηρεσίες που έχουν συνδυαστεί πριν την σύναψη της σύμβασης ή αν -ανεξάρτητα από το αν καταρτίζεται ενιαία ή χωριστές συμβάσεις με τον έμπορο ή τους εμπόρους- οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες:
1. αγοράζονται από ένα σημείο πώλησης και έχουν επιλεγεί από τον ταξιδιώτη πριν τη συμφωνία για πληρωμή,
2. προσφέρονται ή χρεώνονται τελικά σε μία συνολική τιμή,
3. διαφημίζονται ή πωλούνται με το όρο «πακέτο» ή παρεμφερή όρο όπως «συνδυασμένη συμφωνία» ή “combined deal”, «συνολικό ταξιδιωτικό πακέτο» ή “all-inclusive”, «συνολικός διακανονισμός» ή “all-in arrangement”,
4. επιλέγονται από τον ταξιδιώτη μετά τη σύναψη σύμβασης η οποία του παρέχει τέτοια δυνατότητα,
5. αγοράζονται από χωριστούς εμπόρους μέσω συνδεδεμένων διαδικασιών κράτησης στο διαδίκτυο όπου το όνομα, τα στοιχεία πληρωμών και η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου διαβιβάζονται από τον έμπορο με τον οποίο συνάπτεται η πρώτη σύμβαση σε άλλον έμπορο ή εμπόρους και τελικά συνάπτεται σύμβαση με τον τελευταίο έμπορο ή εμπόρους εντός 24 ωρών από την επιβεβαίωση της πρώτης σύμβασης.

Αντίθετα, όταν στο πλαίσιο του ίδιου ταξιδιού ή των ίδιων διακοπών παρέχονται περισσότερες από μία ταξιδιωτικές υπηρεσίες είτε από τον ίδιο έμπορο χωρίς όμως να έχουν οργανωθεί σε πακέτο είτε από διαφορετικούς εμπόρους, ο κάθε ένας εκ των οποίων είναι υπεύθυνος για την ορθή εκτέλεση της υπηρεσίας που παρέχει, πρόκειται για συνδεδεμένες ταξιδιωτικές υπηρεσίες.

Στην περίπτωση αυτή τον συνδυασμό των ταξιδιωτικών υπηρεσιών θα μπορούσε να τον είχε κάνει και ο ίδιος ο ταξιδιώτης απευθυνόμενος σε διαφορετικούς παρόχους υπηρεσιών – άσχετους μεταξύ τους – για τον προγραμματισμό των διακοπών του. Θα μπορούσε δηλαδή να έχει κλείσει τηλεφωνικά στο Χ ξενοδοχείο στην Νάξο και για την μεταφορά του ακτοπλοϊκά εισιτήρια στην Ψ εταιρεία, χωρίς οι δύο εταιρείες να διατηρούν καμία μεταξύ τους συνεργασία.

Για τον λόγο αυτό η οδηγία εφαρμόζεται στην περίπτωση που ένας έμπορος διευκολύνει τον συνδυασμό ταξιδιωτικών υπηρεσιών διενεργώντας έναν (συνδεδεμένο) ταξιδιωτικό διακανονισμό. Προϋποτίθεται έτσι λογικά μια (οποιαδήποτε) σχέση συνεργασίας μεταξύ του εμπόρου που διευκολύνει τον συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό και του εμπόρου που τον παρέχει (εφόσον δεν είναι ο ίδιος), χωρίς όμως το περιεχόμενο της συμφωνίας να επηρεάζει την εφαρμογή της οδηγίας.

Ο έμπορος διευκολύνει έναν συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό είτε προωθώντας στο πλαίσιο μίας επαφής του ταξιδιώτη μαζί του τη χωριστή επιλογή και χωριστή πληρωμή ταξιδιωτικών υπηρεσιών είτε προωθώντας την κατάρτιση σύμβασης πρόσθετης ταξιδιωτικής υπηρεσίας με άλλον έμπορο, εφόσον η σύμβαση αυτή καταρτιστεί εντός 24 ωρών από την επιβεβαίωση κράτησης της πρώτης ταξιδιωτικής υπηρεσίας.

Στο παραπάνω παράδειγμα θα είχαμε συνδεδεμένο ταξιδιωτικό διακανονισμό αν ο ταξιδιώτης αγόραζε μεταφορικά εισιτήρια από την ιστοσελίδα της ακτοπλοϊκής εταιρείας Ψ και αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αγοράς, η ιστοσελίδα της ακτοπλοϊκής εταιρείας Ψ του έδινε τη δυνατότητα να κάνει κράτηση στο ξενοδοχείο Χ μέσω της εταιρείας κρατήσεων για διαμονή Ζ.

Γιατί ήταν απαραίτητη η νέα οδηγία;

Τα οργανωμένα ταξίδια διέπονταν από την οδηγία 90/314/ΕΟΚ (η οποία και καταργήθηκε). Όμως από το 1990 η εμπορική πρακτική στην οργάνωση και προώθηση των οργανωμένων ταξιδιών έχει αλλάξει ιδίως λόγω του διαδικτύου. Δημιουργήθηκε έτσι η ανάγκη να καλυφθούν τα κενά που είχαν δημιουργηθεί, έτσι ώστε να είναι σαφές στους πολίτες πότε απολαμβάνουν της προστασίας για τα οργανωμένα ταξίδια. Περαιτέρω, καταργήθηκε η διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών της ΕΕ να προβλέπουν ποιος ευθύνεται έναντι του ταξιδιώτη για το οργανωμένο ταξίδι. Πλέον ευθύνεται υποχρεωτικά και πλήρως ο διοργανωτής του οργανωμένου ταξιδιού, ανεξάρτητα από το τι προβλέπει η νομοθεσία του κάθε κράτους μέλους της ΕΕ, με τους ίδιους όρους και τις ίδιες υποχρεώσεις σε όλη την ΕΕ, διευκολύνοντας έτσι την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ.

Ακόμα, ο ταξιδιώτης κατά κανόνα αντιμετωπίζεται ως «καταναλωτής» απολαμβάνοντας υποχρεωτικά την σχετική προστασία που προβλέπει η νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι αν ο ταξιδιώτης συμφωνήσει προφορικά ή υπογράψει σύμβαση για οργανωμένο ταξίδι με όρους που είναι αντίθετοι στις ρυθμίσεις της παρούσας οδηγίας, οι όροι αυτοί είναι άκυροι, δεν εφαρμόζονται και ο ταξιδιώτης έχει κάθε δικαίωμα που ορίζεται στην οδηγία.

Ποια είναι η προστασία του ταξιδιώτη σύμφωνα με την οδηγία;

Σύμφωνα με την οδηγία ο πωλητής του πακέτου ή του συνδεδεμένου ταξιδιωτικού διακανονισμού έχει υποχρέωση πληροφόρησης του ταξιδιώτη για όλες τις βασικές πληροφορίες για το ταξίδι πριν την σύναψη της σύμβασης και ο διοργανωτής έχει την πλήρη ευθύνη για την εκτέλεση του ταξιδιού. Σε περίπτωση που πωλητής και διοργανωτής είναι ο ίδιος έμπορος τότε έχει αθροιστικά τις υποχρεώσεις αυτές.

Ακόμα, η οδηγία θεσπίζει υποχρέωση ασφάλισης των εμπόρων έτσι ώστε να είναι δυνατή η άμεση και πλήρης αποζημίωση των ταξιδιωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εμπόρου.

Η οδηγία ρυθμίζει επίσης το δικαίωμα του εμπόρου να προβεί σε αλλαγές στο ταξίδι και στην τιμή και το δικαίωμα του ταξιδιώτη σε ακύρωση-υπαναχώρηση από το ταξίδι και ορίζει τις σχετικές χρεώσεις ακύρωσης.

Σε περίπτωση έλλειψης συμμόρφωσης του εμπόρου η οδηγία ρυθμίζει αναλυτικά το δικαίωμα του ταξιδιώτη σε αποζημίωση και επιστροφή του στον τόπο αναχώρησης.

Περισσότερα για τα δικαιώματα του ταξιδιώτη στα οργανωμένα ταξίδια μπορείτε να δείτε τον σχετικό οδηγό που εξέδωσε η ΕΕ.

Πώς μπορώ εύκολα και γρήγορα να ελέγξω αν ο έμπορος λειτουργεί νόμιμα;

Όταν κάποιος έμπορος οργανώνει ή πωλεί «πακέτο» οφείλει να λειτουργεί ως τουριστικό γραφείο σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Τουριστικών Επιχειρήσεων του Υπουργείου Τουρισμού, όπου αναγράφεται η εγκατάστασή του, ο υπεύθυνος, στοιχεία επικοινωνίας και κάθε άλλη απαιτούμενη από το νόμο πληροφορία. Μπορείτε έτσι εύκολα να ελέγξετε την αξιοπιστία του παρόχου του οργανωμένου ταξιδιού σας.

*Η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται και σε εμπόρους που δεν είναι εγκατεστημένοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρέχουν όμως ταξιδιωτικές υπηρεσίες προς ή στην ΕΕ. (Η οδηγία εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση που ο έμπορος κατευθύνει τις δραστηριότητές του κατά την έννοια του Κανονισμού (ΕΚ) 593/2008 για το εφαρμοστέο δίκαιο (Ρώμη Ι) και του Κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 για την διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις.)

**Η ευρωπαϊκή οδηγία 2015/2302/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ψηφίστηκε το Νοέμβριο του 2015 και όριζε προθεσμία στα κράτη μέλη της ΕΕ για να την ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο έως την 1η Ιανουαρίου 2018 και προέβλεπε έναρξη ουσιαστικής ισχύος της την 1η Ιουλίου 2018. Η οδηγία κατήργησε ρητά την οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου και τροποποίησε τον Κανονισμό (ΕΚ) 2006/2004 και την οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την οδηγία στις 16 Ιανουαρίου 2018 δια του Π.Δ. 7/2018 με έναρξη ισχύος την 1η Ιουλίου 2018.

***Η οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της λοιπής νομοθεσίας της ΕΕ και ιδίως του Κανονισμού για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, του ιδιωτικού διεθνούς και του εφαρμοστέου δικαίου.