επιτροπή επίλυσης φορολογικών διαφορών

Η Επιτροπή εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών

Του Στυλιανού Παυλάκη

Με το άρθρο 16 του ν. 4714/2020 προβλέφθηκε σύσταση Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών διαφορών με σκοπό την ταχεία συμβιβαστική επίλυση εκκρεμών ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και του Συμβουλίου της Επικρατείας φορολογικών υποθέσεων. Με την υπ’ αρ. 127519 ΕΞ 2020 υπουργική απόφαση  (ΦΕΚ Β’ 4939/9-11-2020), ρυθμίζονται οι λεπτομέρειες, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και επιμέρους ζητήματα της διαδικασίας και ορίζεται η 9η Νοεμβρίου 2020 ως ημερομηνία έναρξης λειτουργίας της Επιτροπής.

Ποιες υποθέσεις αφορά

Στην αρμοδιότητα της Επιτροπής εξωδικαστικής επίλυσης φορολογικών διαφορών υπάγονται μόνο φορολογικές διαφορές που:

  • Είναι εκκρεμείς και δεν έχουν συζητηθεί ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και του ΣτΕ έως τις 30 Οκτωβρίου 2020.
  • Είναι εκκρεμείς ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών έως τις 30 Οκτωβρίου 2020 εφόσον καταστούν εκκρεμείς ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021.

Προθεσμίες υποβολής αίτησης και έκδοσης απόφασης της Επιτροπής

Σύμφωνα με το αρ. 16 του ν. 4714/2020 οι αιτήσεις πρέπει να υποβληθούν ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 ενώ τα πρακτικά εξώδικης επίλυσης θα πρέπει να έχουν εκδοθεί έως τις 31 Ιουλίου 2021. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής διάταξης, δεν χωρεί σιωπηρή απόρριψη του αιτήματος πριν την παρέλευση της ως άνω προθεσμίας.

Μολονότι στην παρ. 11 του σχετικού άρθρου προβλέπεται δυνατότητα παράτασης των ως άνω προθεσμιών με υπουργική απόφαση, με την ήδη εκδοθείσα ΥΑ δεν δίνεται παράταση στις ως άνω προθεσμίες.

Ποιοι ισχυρισμοί προβάλλονται;

Ανεξαρτήτως των ισχυρισμών που έχουν προβληθεί και εκκρεμούν ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων, ενώπιον της Επιτροπής προβάλλονται παραδεκτώς μόνο οι κάτωθι περιοριστικά αναφερόμενοι ισχυρισμοί:

α) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω παρόδου του χρόνου εντός του οποίου η Φορολογική Διοίκηση είχε δικαίωμα προς καταλογισμό αυτών.

β) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω λήψης φορολογικού πιστοποιητικού χωρίς επιφύλαξη.

γ) Εσφαλμένο καταλογισμό του φόρου ή προστίμου λόγω πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης ή αριθμητικού σφάλματος.

δ) Αναδρομική εφαρμογή της ευμενέστερης φορολογικής κύρωσης σύμφωνα με όσα έχουν γίνει δεκτά από τη νομολογία του ΣτΕ.

ε) Mείωση του πρόσθετου φόρου, του τόκου, των προσαυξήσεων και των προστίμων.

Η διαδικασία υποβολής αίτησης

Πριν την υποβολή αίτησης θα πρέπει να χορηγηθούν διαπιστεύσεις για την χρήση του ηλεκτρονικού συστήματος της Επιτροπής στον φορολογούμενο, τον νόμιμο εκπρόσωπο ή τον πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η αίτηση εξώδικης επίλυσης υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω του διαδικτυακού τόπου της Επιτροπής (eefdd.gr), υπογράφεται υποχρεωτικά από δικηγόρο και αναφέρονται συνοπτικά οι προβαλλόμενοι ισχυρισμοί που στηρίζουν το αίτημα. Ισχυρισμοί που δεν προβλέπονται στους ως άνω επιτρεπτώς προβαλλόμενους λόγους απορρίπτονται ως απαράδεκτοι. Αν προβληθεί μόνο ο λόγος ε’«Mείωση του πρόσθετου φόρου, του τόκου, των προσαυξήσεων και των προστίμων», γίνεται αυτομάτως δεκτός εφόσον προβάλλεται παραδεκτά.

Με την αίτηση επισυνάπτονται ηλεκτρονικά με επιμέλεια του αιτούντος:

  • οι εκδοθείσες καταλογιστικές πράξεις της Φορολογικής Αρχής και οι σχετικές εκθέσεις ελέγχου,
  • τυχόν ασκηθείσα κατά αυτών ενδικοφανής προσφυγή, με την τυχόν απόφαση που εκδόθηκε επ’ αυτής ή τυχόν στοιχεία περί της σιωπηρής απόρριψής της,
  • όλα τα δικόγραφα των προηγούμενων σταδίων της υπόθεσης (πλην της περίπτωσης ε’)
  • τυχόν δικαστικές αποφάσεις, που έχουν εκδοθεί έως τη στιγμή εκείνη στο πλαίσιο της οικείας διαφοράς,
  • στοιχεία αποδεικτικά του εμπροθέσμου του εκκρεμούντος ενδίκου βοηθήματος ή μέσου,
  • βεβαίωση της Γραμματείας του Δικαστηρίου, στο οποίο εκκρεμεί η υπόθεση, όπου αναγράφεται η ηλεκτρονική της διεύθυνση και βεβαιώνεται ότι η υπόθεση δεν έχει συζητηθεί. Η βεβαίωση αυτή πρέπει να φέρει ημερομηνία έως και πέντε (5) εργάσιμες ημέρες πριν την υποβολή της αίτησης,
  • η πληρεξουσιότητα του υποβάλλοντος την αίτηση δικηγόρου, η οποία παρέχεται με ιδιωτικό έγγραφο με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής ή με εξουσιοδότηση μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr). Προκειμένου για νομικά πρόσωπα, συνυποβάλλονται επιπροσθέτως τα έγγραφα που απο- δεικνύουν τη νομιμοποίηση του νομίμου εκπροσώπου τους και
  • σαρωμένη υπεύθυνη δήλωση των διαπιστευμένων προσώπων για την ορθότητα και ακρίβεια των δηλωθέντων προσωπικών στοιχείων στο ηλεκτρονικό σύστημα της Επιτροπής με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής ή μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr). Προκειμένου για δικηγόρους απαιτείται επιπροσθέτως η ανάρτηση σαρωμένου αντιγράφου της δικηγορικής ταυτότητας.
  • Με την υποβολή της αίτησης δίνεται αριθμός φακέλου και αναστέλλεται η εκδίκαση τη σχετικής υπόθεσης ενώπιον του αρμοδίου Διοικητικού Δικαστηρίου ή του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η αναστολή δεν καταλαμβάνει την προσωρινή δικαστική προστασία.

Η έκδοση απόφασης από την Επιτροπή

Η Επιτροπή αφού διερευνήσει το παραδεκτό της αίτησης, εξετάζει τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς και αποφαίνεται με βάση την κρατούσα νομολογία και την πάγια πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης. Σε περίπτωση που το ένδικο βοήθημα έχει ασκηθεί εκπροθέσμως, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη.

Εφόσον απαιτηθούν συμπληρωματικά έγγραφα, ο αιτών έχει προθεσμία 10 ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής πρόσκλησης προκειμένου να τα αναρτήσει ηλεκτρονικά.

Η Επιτροπή καταλήγει υποχρεωτικά σε συγκεκριμένη αιτιολογημένη πρόταση προς τον αιτούντα δια της πλήρους ή μερικής αποδοχής της αίτησης ή δια της απόρριψής της. Η απόφαση κοινοποιείται στον αιτούντα με τους προβλεπόμενους τρόπους του αρ. 5 Κ.Φ.Δ.

Η αποδοχή από τον αιτούντα – καταβολή του 30% της οφειλής

Ο αιτών οφείλει εντός προθεσμίας 5 εργασίμων ημερών από την νομότυπη κοινοποίηση της πρότασης να την αποδεχτεί ολικά δια της υπογραφής  και ανάρτησής της στην ηλεκτρονική Υπηρεσία της Επιτροπής. Μερική αποδοχή δεν επιτρέπεται. Άπρακτη παρέλευση της 5ήμερης προθεσμίας λογίζεται ως απόρριψη της πρότασης.

Με την αποδοχή της πρότασης συντάσσεται πρακτικό εξώδικης επίλυσης της διαφοράς που αποτελεί εκτελεστό τίτλο κατ’ άρθρο 45 Κ.Φ.Δ. για την αναγκαστική εκτέλεση και είσπραξη της απαίτησης. Το πρακτικό επιλύει αμετάκλητα τη διαφορά και δεν προσβάλλεται με κανένα ένδικο μέσο ή βοήθημα. Κοινοποιείται με επιμέλεια της Επιτροπής στον αιτούντα και στο αρμόδιο Δικαστήριο προκειμένου να τεθεί αυτοδικαίως η εκκρεμής δίκη στο αρχείο.

Εντός 5 εργασίμων ημερών από την υπογραφή και ανάρτηση της αποδοχής, ο φορολογούμενος οφείλει να εξοφλήσει ποσοστό 30% του κύριου φόρου που οφείλεται βάσει της πρότασης και να αναρτήσει το σχετικό παραστατικό εξόφλησης.

Σε περίπτωση που δεν τηρηθεί εμπρόθεσμα η υποχρέωση εξόφλησης του 30% της κύριας οφειλής ή δεν καταβληθούν εμπρόθεσμα δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις, ο συμβιβασμός ανατρέπεται αναδρομικά. Τυχόν ήδη καταβληθέντα ποσό λογίζονται ότι καταβλήθηκαν έναντι της αρχικής οφειλής που βεβαιώνεται ως δημόσιο έσοδο.

Σε περίπτωση απόρριψης της της πρότασης από τον αιτούντα, συντάσσεται πρακτικό ματαίωσης που κοινοποιείται στον αιτούντα και στο αρμόδιο Δικαστήριο προκειμένου να συνεχιστεί η ανασταλείσα δίκη ενώπιον του αρμοδίου Δικαστηρίου.

Εκπτώσεις σε πρόσθετους φόρους, τόκους, πρόστιμα και προσαυξήσεις

Επί του οφειλόμενου ποσού μετά την αφαίρεση του 30% κύριου φόρου (βάσει του πρακτικού), πραγματοποιείται μείωση των αναλογούντων πρόσθετων φόρων, τόκων, προσαυξήσεων και προστίμων, ως κατωτέρω ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων. Επί των δόσεων δεν επιβάλλονται τόκοι, τέλη χαρτοσήμου ή άλλες επιβαρύνσεις.

Αριθμός δόσεων Ποσοστό έκπτωσης (%)
1 75
2-4 65
5-8 55
9-12 50
13-16 45
17-20 40
21-24 35

Συμπεράσματα

Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών φιλοδοξεί να διεκπεραιώσει ταχύτατα λιμνάζουσες εκκρεμείς υποθέσεις των οποίων τα κρίσιμα νομικά ζητήματα έχουν εν πολλοίς κριθεί.

Αποτιμώντας τα θετικά της ρύθμισης:

Η διαδικασία διαφαίνεται γρήγορη, ευέλικτη και χωρίς προφορική διαδικασία και υπόσχεται αφενός άμεση είσπραξη βεβαιωμένων οφειλών για τα δημόσια ταμεία και αφετέρου σημαντικό κούρεμα προσαυξήσεων, τόκων και προστίμων για τους φορολογουμένους.

Η πρόβλεψη τμηματικής εξόφλησης σε έως και 24 δόσεις χωρίς τόκους και προσαυξήσεις είναι σαφώς ευνοϊκή αντιμετώπιση συγκριτικά με τις βεβαιωμένες οφειλές που τοκίζονται κανονικά κατά την εκκρεμοδικία. 

Η διατήρηση της δυνατότητας προσωρινής δικαστικής προστασίας καθιστά την προσφυγή στην διαδικασία ιδιαίτερα θελκτική για σημαντικό αριθμό εκκρεμών υποθέσεων.

Στα αρνητικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε αφενός το πλήθος δικαιολογητικών που ζητούνται από τον φορολογούμενο ενώ θα μπορούσαν να αναζητηθούν από τα αρμόδια Δικαστήρια, την Δ.Ε.Δ. και τις αρμόδιες Δ.Ο.Υ. με ευθύνη της Επιτροπής και αφετέρου την εξαιρετικά πιεστική προθεσμία προς υποβολή αίτησης. Ιδίως λόγω των περιορισμών στη λειτουργία Δικαστηρίων και Δημοσίων Υπηρεσιών ένεκα της υγειονομικής κρίσης του COVID19 και ενόψει των πολλών δικαιολογητικών που θα πρέπει να συλλεχθούν με πρωτοβουλία του φορολογουμένου από τα αρμόδια Δικαστήρια, θεωρούμε ότι θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η νομοθετική εξουσιοδότηση για παράταση των προθεσμιών με υπουργική απόφαση.