Eυθύνη του Δημοσίου

Το Δημόσιο, οι Περιφέρειες, οι Δήμοι, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και γενικά τα όργανα του Δημοσίου ενέχονται σε αποζημίωση αν προκαλέσουν ζημία κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας τους.

Στις περιπτώσεις αυτές η ευθύνη του δημοσίου είναι αντικειμενική, δηλαδή ανεξάρτητη υπαιτιότητας. Για την επιδίκαση αποζημίωσης αρκεί να αποδειχθεί:

  • Η παράνομη πράξη ή παράλειψη,
  • Η συγκεκριμένη ζημία, 
  • Η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας ανάμεσα σε παρανομία και ζημία,
  • Η μη ύπαρξη λόγου δημοσίου συμφέροντος που αποκλείει την ευθύνη

Ζητήστε νομική συμβουλή

Ενδεικτικές περιπτώσεις

  • Για παράδειγμα, σε μεγάλες πλημμύρες έχουν επιδικαστεί αποζημιώσεις σε πληττόμενους πλημυρροπαθείς είτε για καταστροφή της περιουσίας τους είτε ως χρηματική ικανοποίηση ψυχικής οδύνης σε συγγενείς και οικογένειες θυμάτων που πνίγηκαν εξαιτίας ορμητικών χειμάρων στο πλαίσιο πλημμύρας με το επιχείρημα ότι οι αρμόδιοι Φορείς (Δημόσιο και ΟΤΑ) μπορούσαν να έχουν υλοποιήσει κατάλληλα αντιπλημμυρικά έργα ώστε να αποφευχθεί η έκταση της ζημίας
  • Αντίστοιχα, σε περιπτώσεις δασικών και όχι μόνο πυρκαϊών έχει κριθεί ότι αν και το φαινόμενο δεν μπορεί να αποτραπεί, ωστόσο μπορούν να προστατευθούν οι περιουσίες και οι ανθρώπινες ζωές αν έχει εκπονηθεί κατάλληλο σχέδιο Πολιτικής Προστασίας, αν έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα πυροπροστασίας και αν όλοι οι εμπλεκόμενοι Φορείς είναι σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Εξάλλου, υπάρχει υποχρέωση κατάρτισης χαρτών πρόβλεψης πυρκαγιών βάσει των καιρικών και εν γένει κλιματολογικών συνθηκών και επομένως είναι δυνατόν η εκ των προτέρων – σε κάποιο βαθμό- πρόβλεψή τους.
  • Βίαιο και αναπότρεπτο φυσικό φαινόμενο είναι και η εκδήλωση κεραυνών. Μολονότι είναι ακόμη επιστημονικά αδύνατη η αποτροπή του φαινομένου, παρόλα αυτά η επιστήμη έχει φτάσει σε σημείο να εξηγήσει τα φυσικά αίτια δημιουργίας κεραυνών, να προβλέψει με αρκετή ακρίβεια την πιθανότητα ηλεκτρικών κενώσεων σε συγκεκρικμένη περιοχή σε πολλή συγκεκριμένη χρονική περίοδο και τέλος υπάρχουν κατάλληλα αμυντικά μέτρα προστασίας (αντικεραυνικά συστήματα και αλεξικέραυνα) που “έλκουν” τον κεραυνό και τον αποτρέπουν από το να γειωθεί μέσω δέντρων, κτισμάτων ή άλλων κατασκευών. Για την κατάλληλη αντικεραυνική προστασία και την λήψη όλων των κατάλληλωνμέτρων υπεύθυνος είναι κάθε φορά ο υπέυθυνος του χώρου στον οποίο εκδηλώθηκε το φαινόμενο. Σε χώρους με έντονη παρουσία κοινού ή με κατασκευές που εξέχουν του εδάφους (αεροδρόμια, μουσεία, γέφυρες κλπ) υπάρχουν ειδικοί κανονισμοί και τεχνικές οδηγίες που ρυθμίζουν τα ζητήμτα αντικεραυνικής προστασίας. Έτσι, για ένα ατύχημα από κεραυνό ενδέχεται να ευθύνεται αστικώς το Δημόσιο, οι Ο.Τ.Α, ένα νομικό πρόσωπο Δημοσίου ή Ιδιωτικού δικαίου (Νοσκομείο, Μουσείο, Κοινοπραξία κλπ) αλλά και ένας ιδιώτης ή μια επιχείρηση που δεν έλαβαν όλα τα κατάλληλα μέτρα που προβλέπονται από την πολεδομική νομοθεσία και ειδικούς κανονισμούς.
  • Πολύ συχνές είναι οι περιπτώσεις που επιδικάζεται αποζημίωση σε πολίτες που είχαν την ατυχία να τραυματισθούν εξαιτίας φθορών σε οδοστρώματα, κράσπεδα ή και πεζοδρόμια. Στις περιπτώσεις αυτές, κρίσιμη είναι η αναζήτηση της αρμοδιότητας, δηλαδή του δημόσιου φορέα που έχει την υποχρεώση συντήρησης του συγκεκριμένου τμήματος του οδικού δικτύου, πεζοδρόμου ή πλατείας.
  • Σοβαρά ατυχήματα (ιδίως τροχαία) οφείλονται σε παράνομες εγκαταστάσεις, πινακίδες και παραρτήματα επί του οδοστρώματος ή σε παρόδους με αποτέλεσμα την πρόκληση σοβαρών ατυχημάτων. Στις περιπτώσεις αυτές, εκτός των λοιπών συνυπαιτίων ενέχεται και ο φορές του Δημοσίου που παρανόμως χορήγησε άδεια για την τοποθέτηση παράνομής κατασκευής-πινακίδας ή παρανόμως δεν προέβη σε αποξήλωση αυτής.
  • Την ευθύνη για την περιποίηση, κλάδεμα και κοπή υψηλών και επικίνδυνων δένδρων έχουν με ορισμένες εξαιρέσεις οι Δήμοι. Έτσι, σε περίπτωση τραυματισμού, θανάτου ή υλικής ζημίας λόγω πτώσης δένδρων διερευνάται η τυχόν αστική ευθύνη του Δήμου και λοιπών συνυπαιτίων προς αποκατάσταση της ζημίας.
  • Σωρρευτικά με τον ιατρό και το νοσηλευτικό προσωπικό, το δημόσιο Νοσοκομείο, κλινική ή Κέντρο Υγείας ευθύνεται για τυχόν ιατρικά σφάλματα και ενέχεται σε αποζημίωση για την αποκατάσταση της ζημίας του ασθενούς.

Key Contact

Στυλιανός Ι. Παυλάκης

Διαχειριστής Εταίρος

View profile
Κυριακή Χ. Μπάλτα

Εταίρος

View profile